Pješačka staza

Muo - Prčanj - Gornji Stoliv

Stara pješačka staza Muo - Prčanj - Gornji Stoliv za koju se smatra da je bila aktivna i tokom Srednjeg vijeka, povezivala je stara  naselja u brdu sa naseljima duž obale mora kada priobalni put još nije postojao. Njene mnogobrojne pristupne staze koje se stepenicama i kosim kaldrmisanim rampama uspinju od mora, vode najčešće do župnih crkava u brdu. Najznačajniji ogranci ovih staza su: staza od naselja Muo do crkve Sv. Kuzme i Damjana, staza od naselja Prčanj na lokalitetu Grasovo do ruševina stare župne crkve u brdu i staza od Donjeg Stoliva do crkve Sv. Ilije u Gornjem Stolivu. Ovi ogranci pješačkih staza imali su svoju važnu religijsku ulogu u životu naroda ovog podneblja, a možemo govoriti i o njihovom hodočasničkom karakteru. Tipičan primjer takve staze je staza do stare župne crkve u brdu iznad Prčanja u kojoj se do izgradnje Bogorodičinog hrama pri moru, nalazila čudotvorna ikona Majke Božije koju je u dane svetkovine posjećivalo i do 6000 vjernika.

Pješačka staza u brdu Muo – Prčanj - Gornji Stoliv započinje u priobalnom dijelu naselja Muo, a nedaleko od crkve Sv. Kuzme i Damjana u brdu njen ogranak skreće ka Prčanju, premda je u većem dijelu neprohodan te produžava iznad bivšeg vojnog kompleksa. Staza nastavlja iznad naselja Glavati gdje prolazi pored starih kuća, a iznad Velje Rijeke spušta se u uvalu Sv. Ane. Potom, staza prolazi pored starih naseljenih kuća u brdu te nastavlja pored ruševina stare prčanjske župne crkve  i nastavlja sve do Gornjeg Stoliva. Nažalost, dio staze od naselja Muo do naselja Glavati je sasvim neprohodan i nije markiran a godinama se nije ni održavao. Ovaj segment staze bi zasigurno trebalo uvrstiti u plan pješačkih tura Boke Kotorske.  Ove godine, (maja 2021) nije pristupačan zbog nabujale vegetacije i dio pješačke staze na Prčanju na lokalitetu Velja Rijeka - Sv. Ana - Mondov Potok, kao i dio staze na lokalitetu Grasovo – Markov Rt - Gornji Stoliv.

Staza Muo - Prčanj – Gornji Stoliv je višestruko značajna za izučavanje istorije ovih naselja i jedna je od najinteresantnijih jer pruža kontinuirane panoramske vizure na zaliv Boke Kotorske u dužini i do nekoliko kilometara. Nadalje, prolazi pored najstarijih ostataka i ruševina kuća u brdu čiji su kameni zidovi debljine izmedu jednog i dva metra što je najupečatljivije u gornjem dijelu naselja Muo od strane Prčanja. Ruševine starih srednjovjekovnih kuća duž staze ima i u uvali Sv. Ane, potom duž taze poslije crkve Sv. Petra na Prčanju, kao i duž staze Muo - crkva Sv. Kuzme i Damjana. Takodje na trasi staze Muo - Prčanj - Gornji Stoliv nalaze se brojne porodične kapele i crkve od kojih su mnoge u ruševinama.

Pejzažna vrijednost staze ogleda se u autentičnim tehnikama gradnje u kombinaciji stepenika isklesanih u stijeni i kamenim stepenicama kao i kamenim kaldrmisanim rampama, kao i visokim podzidama od suvomedja koje prate i denivelišu stazu od terasastih poljoprivrednih imanja. Takve sisteme podzida najupečatljivije su na dijelu staze Muo - crkva Sv. Kuzme i Damjana, Grasovo - stara prčanjska crkva u brdu kao i lokalitet Mondov Potok - Prčanj. Karakter i ljepota ove pjesačke staze Muo – Prčanj - Gornji Stoliv su mali visinski usponi, prolazak kroz raznovrsne tipove pejzaža od kamenjara i sipara, maslinjaka, borovih, hrastovih i kestenovih šuma pa sve do pašnjaka sa autentičnim poljoprivrednim sortama i starim kamenim kućama u brdu. Bogatstvo i vrijednost pješačke staze, ogleda se i u brojnim ruševinama kako stambene tako i sakralne arhitekture koje su pravo bogatstvo za buduću valorizaciju istih i prilika za oživljavanje "low - carbon" turizma i prezentaciju autentičnog načina života ljudi ovog podneblja od najstarijih vremena pa do današnjih dana.


KAKO DA CITIRATE OVAJ CLANAK

Kusevic, B. (2021). pješačka staza Muo - Prčanj - Gornji Stoliv. ‘‘The Archive of Landscapes”  [datum].

POZADINSKA KARTA

David Rumsey Historical Map Collection | The Collection; (1693) Disegno Topografico del Canale di Cattaro, Montenegro; Coronelli, Vincenzo (1650-1718).

FOTOGRAFIJA:

Bogdan Kusevic. 2018-2021